Voorlopige hechtenis is een ingrijpende maatregel die regelmatig het voorwerp uitmaakt van discussie. Je wordt namelijk van je vrijheid beroofd nog voor er een veroordeling uitgesproken is. Het gaat daarentegen niet om een straf, maar om een uitzonderlijke maatregel in het belang van het onderzoek en de openbare veiligheid. De wet legt de basisregels vast en bepaalt wanneer een onderzoeksrechter je mag aanhouden, hoe dit gecontroleerd wordt en welke waarborgen jij als inverdenkinggestelde hebt.
Tijdens het verloop van de voorlopige hechtenis zijn verschillende instanties van justitie betrokken en spelen ze daarin elk hun eigen rol. De onderzoeksrechter beslist bijvoorbeeld over een bevel tot aanhouding. De raadkamer en de Kamer van Inbeschuldigingstelling (KI) controleren daarna op vaste tijdstippen of de hechtenis moet worden gehandhaafd. In bepaalde gevallen kun je een invrijheidstelling onder voorwaarden vragen en/of een borgsom aanbieden. De beslissingen van de Raadkamer en de KI moeten ook gemotiveerd zijn.
Wat is voorlopige hechtenis nu juist?
Voorlopige hechtenis betekent dat je als verdachte in een strafdossier van jouw vrijheid wordt beroofd in afwachting van verder onderzoek of een vonnis. Dat gebeurt op basis van een bevel tot aanhouding uitgevaardigd door de onderzoeksrechter. Die beslissing geldt niet als straf, maar als een voorlopige maatregel onder strikte voorwaarden zoals:
- Er zijn ernstige aanwijzingen van schuld;
- Het feit waarvoor je in verdenking wordt gesteld, moet een correctionele gevangenisstraf van minstens één jaar kunnen opleveren;
- De voorlopige hechtenis moet “volstrekt noodzakelijk” zijn voor de openbare veiligheid.
In de meeste dossiers moet de onderzoeksrechter ook concreet motiveren welke risico’s spelen, bijvoorbeeld vluchtgevaar, recidivegevaar, of collusiegevaar.. De wet maakt daarbij een onderscheid naargelang de ernst van het misdrijf en de daaraan gekoppelde maximale bestraffing.
Wat zegt de wet over de voorlopige hechtenis precies?
De onderzoeksrechter moet een bevel tot aanhouding altijd motiveren. Nadien beoordeelt de raadkamer op vastgelegde tijdstippen of de voorlopige hechtenis wordt gehandhaafd in de gevangenis, via een enkelband, of kan worden omgezet in een (voorwaardelijke) invrijheidstelling. Bij beroep komt de KI tussen.
Als verdachte die zich in voorlopige hechtenis bevindt, kun je een verzoekschrift tot voorlopige invrijheidstelling of invrijheidstelling onder voorwaarden indienen bij de onderzoeksrechter of, nadat het onderzoek is afgesloten bij de correctionele rechtbank. De rechter kan je vrijlaten en daarbij voorwaarden of een borgstelling opleggen. De wet regelt de invrijheidstelling van de verdachte en bepaalt dat de opgelegde voorwaarden moeten kaderen binnen de criteria voor de aanhouding en de motivering ervan duidelijk moet zijn.
Meent het openbaar ministerie dat een wijziging van de voorwaarden nodig is of dat nieuwe voorwaarden moeten worden toegevoegd, dan kan het daarover vorderen. Leef je de voorwaarden niet na, dan kan de onderzoeksrechter de vrijlating intrekken en een nieuw bevel tot aanhouding uitvaardigen.
Wie na een periode van voorlopige hechtenis wordt vrijgesproken of niet verder wordt vervolgd, kan – onder strikte voorwaarden – soms een vergoeding voor onwerkzame voorlopige hechtenis krijgen. Dat kan bijvoorbeeld enkel als de voorlopige hechtenis langer dan acht dagen duurde en de vrijlating volgt uit een definitieve beslissing.
Hoe kan een advocaat helpen tijdens de voorlopige hechtenis?
Word je in voorlopige hechtenis geplaatst, dan kom je plots in een vaak onverwacht en ongekend traject terecht waar je snel en juist moet handelen. Een advocaat gespecialiseerd in Belgisch strafrecht is in deze fase vaak cruciaal. Hij beschikt over de kennis en ervaring om na te gaan of aan alle wettelijke voorwaarden is voldaan, of het bevel tot aanhouding correct is gemotiveerd en of de termijnen en vormvereisten werden gerespecteerd. Hij kan ook beroep aantekenen tegen beslissingen van de raadkamer bij de KI en je bijstaan bij verhoren.
De advocaat kan je helpen bij het opstellen van een verzoekschrift tot invrijheidstelling onder voorwaarden. Hij bereidt samen met jou de verschijning voor de raadkamer voor, verdedigt jouw argumenten en waakt over jouw rechten als verdachte. Decordier & Partners kan je hierin bijstaan. Je kunt contact met ons opnemen via info@decordier.eu of op 09/353.73.53.
